Position Paper DNB, Cryptocurrencies en ICO’s – Rondetafelgesprek 24 januari 2018

24 Jan

Position Paper van De Nederlandsche Bank
Rondetafelgesprek Cryptocurrencies/ICO’s, d.d. 24 januari 2018
Afbeeldingsresultaat voor de nederlandse bank

Bron: http://bit.ly/2DANhjZ

Innovatie verandert het betaallandschap
Nederland heeft een veilig, betrouwbaar en efficiënt betalingsverkeer, dat
voortdurend innoveert. Een stabiel en betrouwbaar geldstelsel is van essentieel
belang voor de economie. DNB staat positief tegenover innovatie in het
betalingsverkeer en meer algemeen in de financiële sector. Nieuwe toetreders en
technologieën verrijken de keuzemogelijkheden van gebruikers en leggen druk op
bestaande spelers om ook te innoveren.

De rol van crypto’s
Bitcoin en andere crypto’s, er zijn er wereldwijd bijna 1300, zijn bedacht en
ontwikkeld om buiten het bestaande geldstelsel een nieuw systeem te ontwikkelen
waarbinnen onderling waarde overgedragen kan worden op basis van cryptografie,
zonder tussenkomst van derden zoals (centrale) banken. Voorstanders van crypto’s
spreken daarom over munten, valuta’s en betalen. Echter, Bitcoin en vergelijkbare
crypto’s vervullen nu niet de functie van geld. Er wordt in de praktijk nauwelijks
mee betaald, ze zijn geen algemeen geaccepteerd en stabiel ruilmiddel, noch een
geschikte rekeneenheid of betrouwbaar oppotmiddel. Daarmee zijn op dit moment
monetaire beleidsimplicaties ook niet aan de orde.
Desondanks verheugen Bitcoin en andere crypto’s zich in de warme belangstelling
van centrale banken en toezichthouders op de financiële sector. Ook DNB deelt
deze belangstelling en wel vanuit twee rollen: Allereerst de rol van hoedster van de
financiële stabiliteit en een efficiënt en robuust betalingsverkeer, daarnaast vanuit
haar rol als prudentieel toezichthouder op de financiële soliditeit en de integriteit
van financiële ondernemingen.

Hoedster financiële stabiliteit en efficiënt en robuust betalingsverkeer
De uitstaande waarde van de cryptomarkt is relatief beperkt (als zij wordt afgezet
tegen de liquiditeit in officiële valuta’s zoals de dollar en de euro) waardoor de
cryptomarkt op dit moment geen risico vormt voor de financiële stabiliteit.
Wel kan bijvoorbeeld de recente waardedaling van sommige crypto’s hebben geleid
tot verliezen voor consumenten en bedrijven. Beleggers moeten beseffen dat er bij
een plotselinge waardedaling van crypto ́s en Initial Coin Offering (ICO) tokens
geen enkel vangnet is. Al in 2013 heeft DNB het publiek gewaarschuwd voor de
risico’s van Bitcoin en andere crypto’s vanwege de afwezigheid van toezicht, van
een garantiestelsel en van een verantwoordelijke partij waar verhaal kan worden
gehaald.
Daar waar DNB de crypto’s niet beschouwt als geld, ziet DNB wel degelijk de
mogelijkheden van de technologie achter Bitcoin, de blockchain. DNB volgt de
ontwikkelingen daarvan op de voet en experimenteert zelf ook om de benodigde
kennis op te doen. DNB heeft sinds 2015 vier prototypen van een crypto gebouwd
op basis van blockchain. Niet om zelf een cryptomunt te lanceren, maar uitsluitend
om de techniek beter te begrijpen. De uitkomsten van deze onderzoeken bevestigen
dat de techniek nog niet volwassen genoeg is om een rol te spelen in ons
betalingsverkeer (te traag, te weinig transacties per seconde, niet duurzaam), maar
wel interessant is en wellicht op termijn mogelijkheden kan bieden voor transacties
in de financiële wereld en daarbuiten (bijvoorbeeld een blockchain waarin de
herkomst van voedsel per stap in de voedselketen wordt vastgelegd).

Integriteitstoezicht
Het integriteitstoezicht van toezichthouders en centrale banken richt zich op de
voorkoming van witwassen en het financieren van criminele of terroristische
activiteiten. Banken vervullen hier een prominente rol als poortwachter tot het
geldstelsel. Zoals eerder gezegd functioneren Bitcoin en andere crypto’s buiten ons
geldstelsel. Echter, Bitcoin ontleent, net als andere crypto’s, zijn waarde nog altijd
aan de vergelijking met de valuta’s uit het officiële geldstelsel en dus is er een
moment waarop de crypto-wereld en ons geldstelsel elkaar raken. Dat is namelijk
het moment dat crypto’s op cryptobeurzen of via elektronische crypto-portemonnees
worden omgezet in euro’s, dollars of andere valuta’s. Dit is het punt waarop
geldstromen met mogelijk verdachte achtergronden de officiële economie in- en
uitgaan, en daar kan wat DNB betreft toezicht noodzakelijk zijn. Het is dan ook
positief dat er in december 2017 overeenstemming is bereikt tussen de lidstaten om
de reikwijdte van de 4e Witwasrichtlijn uit te breiden naar cryptobeurzen en
uitgevers van crypto-portemonnees. DNB acht een spoedige implementatie van deze
uitbreiding in Nederlandse wet- en regelgeving zeer wenselijk.
Verder ziet DNB erop toe dat banken en andere financiële ondernemingen die
betaalrekeningen en andere diensten aanbieden aan cryptobedrijven, afdoende
maatregelen treffen om de mogelijk daaruit voortvloeiende financieel-economische
criminaliteitsrisico’s adequaat en aantoonbaar te beheersen. Hierbij kan gedacht
worden aan naleving van de regels met betrekking tot de acceptatie van cliënten –
regels inzake de zogenoemde ‘customer due diligence’. Wanneer het handelen van
die cliënten integriteitsgevoelige activiteiten betreft – en dat is het geval als het gaat
om zakelijke crypto-gerelateerde activiteiten – strekt het toezicht van DNB zich ook
uit tot de bedrijfsvoering van financiële ondernemingen met betrekking tot afgeleide
integriteitsrisico’s die zij lopen.

Soliditeit van financiële instellingen
Voor wat betreft de rol van DNB in het toezicht op de soliditeit van individuele
marktpartijen, kijkt DNB in de eerste plaats met warme belangstelling naar de
nieuwe mogelijkheden die de aan de crypto’s onderliggende blokchain technologie
kan bieden voor de inrichting van de bedrijfsvoering van financiële ondernemingen.
De mogelijkheden van blockchain in het valideren van documenten, identiteiten en
transacties kunnen op tal van deelterreinen bijdragen aan een hogere efficiëntie in
het dienstenaanbod van banken en verzekeraars. Het zelf experimenteren met een
crypto en de onderliggende techniek, geeft DNB het inzicht en de mogelijkheden
om goed toezicht te blijven houden op de vele nieuwe initiatieven die de
instellingen nemen.
Verder voert DNB in haar InnovationHub gesprekken met nieuwe marktpartijen
over vragen die zich voordoen bij het ontwikkelen van nieuwe producten op basis
van blockchain en crypto. Dankzij onze eigen experimenten is DNB een
volwaardige gesprekspartner voor de markt op deze onderwerpen.
Momenteel onderzoekt DNB of het verrichten van een combinatie van diensten
waarbij crypto’s worden geconverteerd naar euro’s (of andere valuta) en/of
omgekeerd én bovendien, daaraan gekoppeld ook een betaaldienst wordt verleent,
zich kwalificeert als een uitgifte van elektronisch geld of als betaaldienst. Hierbij
kan bijvoorbeeld gedacht worden aan de uitgifte van prepaid crypto debitcards.
Indien deze gecombineerde diensten als zodanig kwalificeren vallen ze onder de
reikwijdte van de huidige financiële toezichtwetgeving en zijn ze
vergunningsplichtig.
DNB is op dit moment geen voorstander van een verbod op crypto’s. Gegeven het
internationale karakter van de cryptomarkt zou een nationaal verbod lastig te
handhaven zijn. Daarnaast zou dit, gegeven de zeer beperkte omvang van de
cryptomarkt in relatie tot de gehele economie, een zware maatregel zijn die
innovatie onnodig zou belemmeren.

Afronding
DNB ziet Bitcoin en andere crypto’s niet als geld. Het speculatieve karakter van
beleggen in Bitcoin en crypto’s, dat meer en meer in opkomst lijkt, baart DNB wel
zorgen. DNB waarschuwt daarom voor de risico’s die zijn verbonden aan Bitcoin,
andere crypto ́s en ICO ́s en wijst op de afwezigheid van toezicht en een
garantiestelsel. In het bijzonder wijst DNB op risico’s zoals witwassen en het
financieren van criminaliteit, zeker op het moment dat crypto’s worden
omgewisseld in euro’s (of andere valuta) en andersom. Ook houdt DNB eventuele
handel in crypto’s door onder toezicht staande instellingen in de gaten. DNB beziet,
in (inter-)nationaal verband, welke stappen er aanvullend nodig zijn in het toezicht.
DNB vindt de technologie achter Bitcoin, de blockchain, interessant en mogelijk
veelbelovend. Daarom investeert DNB in kennis van deze technologie en
experimenteert zij daarmee. Ook voert DNB gesprekken met nieuwe en bestaande
partijen in de markt over mogelijke toepassingen, om zo vanuit haar rol bij te dragen
aan innovatie.